Jak podaje muzeum:
Na ekspozycję złoży się ponad 260 dzieł, m.in. obrazów Marcello Bacciarellego, Rembrandta, Petera Paula Rubensa, Hyacinthe’a Rigauda, a także oryginał Konstytucji 3 maja, projekty architektoniczne Victora Louisa, Domenica Merliniego, Jana Chrystiana Kamsetzera, Jakuba Fontany i Jeana-Baptiste'a Pillementa. To już druga jej odsłona po zorganizowanej w Palais Impérial we francuskim Compiègne prezentacji L'Aigle blanc. Stanisław Auguste, dernier roi de Pologne, przedstawiającej Stanislawa Augusta jako wybitnego kolekcjonera dzieł sztuki i mecenasa, którą można było oglądać od kwietnia do lipca 2011 r. Cel wystawy uzasadnia opinia wybitnego historyka, Emanuela Rostworowskiego, który napisał, że „Stanisław August zaklęty został w marionetkę narodowej szopki, czy to jako nikczemny zdrajca, czy to jako przemądry „polityk realny”, czy to jako uróżowany król Staś. Trzeba go odczarować (…)”.
Utrzymująca się skłonność do wystawiania Stanisławowi Augustowi uproszczonych ocen, co wyraża się potępianiem króla jako polityka przyczyniła się do podjęcia próby przewartościowania tych opinii. Wystawa ma służyć także podważeniu błędnego nawyku oddzielania roli Stanisława Augusta – mecenasa sztuki od jego funkcji polityka, choć niewątpliwie artystyczny protektorat króla pozostaje najbardziej trwałym dowodem jego wybitnej umysłowości. Toteż ten wątek działalności monarchy na wystawie wyeksponowany zostanie szczególnie. Prezentowane dzieła sztuki – poza obrazami, także rzeźby, miniatury, obiekty sztuki użytkowej i archiwalia – spełnią rolę materialnego świadectwa znaczenia
i trwałości historycznej spuścizny, jaką pozostawił po sobie ostatni król. Starannie dobrane obiekty pozyskane zostały zarówno z kolekcji krajowych, jak i zagranicznych, m.in. z Muzeum Narodowego w Warszawie, w Krakowie, we Wrocławiu i w Poznaniu, Musée des Châteaux de Versailles et de Trianon, Musée d'art Thomas-Henry w Cherbourg-Octeville, Muzeum im. Ciurlionisa w Kownie, Fundacji Książąt Czartoryskich, Biblioteki Narodowej, Archiwum Głównego Akt Dawnych i innych.
Wystawie towarzyszyć też będzie pokaz multimedialny, prezentujący w formacie 3D po raz pierwszy pełną rekonstrukcję kościoła Najwyższej Opatrzności w Ujazdowie, opracowaną na podstawie zaginionych projektów Jakuba Kubickiego z 1792 r.
Wystawa, oparta na poprowadzonej chronologicznie narracji (części: Światło i płomień, Majestat i Wolność, Odrodzenie w upadku, Trudne konanie), przypomni Stanisława Augusta w kontekście jego tragicznych losów splecionych z upadkiem Rzeczypospolitej. Pokaże także, że jako jeden z nielicznych królów elekcyjnych XVIII w. był on monarchą myślącym kategoriami państwowymi. Po doświadczeniach
I rozbioru zdecydował się bowiem działać na pozornie tylko neutralnym politycznie polu gospodarki, nauki, edukacji i kultury, a jego wysiłki sprawiły, że Rzeczpospolita na krótko przed swym ostatecznym upadkiem przeżyła rozkwit porównywalny w jej dziejach tylko z epoką humanizmu. Dlatego też Odrodzenie w upadku stanowić będzie główną część ekspozycji. Jej obszar świadomie też został zawężony do działań króla i osób z jego najbliższego kręgu rodzinno-dworskiego. Również w zakresie dokonań Stanisława Augusta w kulturowym, cywilizacyjnym i politycznym unowocześnianiu Rzeczypospolitej, autorzy scenariusza bardziej skupili się na osobie króla niż dziele, które stworzył. Wystawa ma przekonać, że mecenat królewski był czymś więcej niż tylko formą kulturalnej rozrywki – był projektem politycznym Stanisława Augusta, jedną z metod działania, czy nawet formą wypowiedzi monarchy w warunkach ograniczonej suwerenności.
Król Stanisław August, który przez całe życie głęboko wierzył w sprawczą siłę Bożej Opatrzności, stał się świadkiem całkowitej katastrofy swojego państwa. Czy jednak z tego powodu może on być łatwym obiektem moralizatorskich potępień? Czy obarczanie go odpowiedzialnością za upadek Rzeczypospolitej nie było przejawem nieczystych sumień tych, którzy go oskarżali? Wystawa, której założeniem jest przełamanie stereotypowych wyobrażeń na temat postaci ostatniego monarchy, z pewnością nie da gotowych odpowiedzi; pozwoli jednak spojrzeć na postać Stanisława Augusta w sposób wieloaspektowy.
Ekspozycja dostępna w salach I i II piętra Zamku od wtorku do soboty w godz. 1000-1600; w niedziele – od 1100 do 1600. Ostatnie wejście – na godzinę przed zamknięciem. Bilety: normalny – 20 zł, ulgowy – 10 zł, rodzinny 5 zł od osoby. W niedziele – wstęp płatny – obowiązują bilety ulgowe lub rodzinne. Wspólny bilet na wystawę w Zamku oraz w Muzeum Łazienki Królewskie (Skarb z Kijowa. Złoty Poczet. Królewska Kolekcja Medali Stanisława Augusta) – normalny 25 zł; ulgowy – 15 zł.
Na stronach muzeum dostępne są również materiały dodatkowe:
- Sztuka i polityka
- Wyzwanie nowoczesności
- "Geniusz narodu"
- Majestat i przeznaczenie
- Niezrozumiany monarcha, oraz
- Dlaczego Stanisław August?
Osoby zainteresowane epoką, a zwłaszcza okresem 1717-1794 zapraszamy również do lektury innych artykułów zamieszczonych na stronie Arsenału.
