z Bożey Łaski
My A L E X A N D E R I.
Cesarz Wszech Rossyi, Król Polski
etc. etc. etc.
Wszem w obec i Każdemu komu o tem wiedzieć należy, a mianowicie Obywatelom Królestwa
Naszego Polskiego wiadomo czyniemy, iż Izba Senatorska i Izba Poselska stosownie do
przedstawionego w imieniu Naszem proiektu i po wysłuchaniu Mówców Rady Stanu i Kommissyów
Seymowych, uchwaliły co następuie:
Prawo Kodexu karzącego dla Królestwa Polskiego. Artykuł 200.
Danie pomocy staie się buntem.
Jeżeli do uwolnienia więźni wyłamaniem lub innemi gwałtownemi środkami, osoby skupione należały,
naowczas czyn takowy staie się zbrodnią buntu, i należy do przepisów prawa działu IX.

Artykuł 201.
Inne przypadki dania pomocy.
Inne przypadki dania przestępcom pomocy, poprawczo podług przepisów księgi II. karcone bydź
powinny.DZIAŁ XXV.
O umorzeniu zbrodni i kar.
Artykuł 202.
Sposoby umorzenia zbrodni.
Zbrodnia umarza się:

a. Przez śmierć winowaycy.

b. Przez wypełniony karę.

c. Przez darowanie kary.

d. Przez przedawnienie.

Artykuł 203.
Śmierć winowaycy.
Śmierć winowaycy przed zaczętem, lub po skończonem badaniu przed albo po zapadłym wyroku
nastąpiona, umarza wprawdzie dalsze z onymże postępowanie i wymierzenie kary; lecz co do
wynagrodzeń, co do skutków śmierci cywilney, lub zawieszenia w prawach cywilnych zmarłego, wydany
przed śmiercią onego wyrok, do exekucyi przyprowadzonym bydź powinien.

Artykuł 204.
Jeżeli winowayca samoboystwem uniknął kary, naówwczas w przypadkach popełnioney przez onego
zbrodni, wielkie wrażenie za sobą pociągaiącey, ogłoszenie wyroku tym samym sposobem iak przeciw
zbiegłemu winowaycy podług przepisów postępowania karnego nastąpi.

Artykuł 205.
Wypełnienie kary
Gdy winowayca wycierpiał karę wyrokiem zasądzoną, zbrodnia natenczas umarza się, ukarany powraca do
wszelkich praw cywilnych i politycznych, ieżeli wyrok utraty lub zawieszenia onychźe do pewnego
czasu po wypełnioney karze nie oznaczył. Ztąd wynika iż w używaniu praw których nie utracił, lub do
których po ukończonym czasie zawieszenia powrócił, od nikogo przeszkody ani uszczerbku doznawać nie
może. Równie gdy nadal uczciwe prowadzi życie, nikt onemu zarzutu przeszłey zbrodni czynić, ani z
tey
okazyi iakimkolwiek sposobem obelgi nań miotać nie powinien.

Artykuł 206.
Darowanie kary.
Darowanie kary ten sam ma skutek, co i wypełnienie oney.

Artykuł 207.
Przedawnienie.
Przedawnieniem umarza się zbrodnia w tenczas, gdy winowayca, rachuiąc od dnia popełnioney zbrodni,
w czasie poniżey przepisanym do Sądu pociąganym nie był.

Artykuł 208.
Czas przedawnienia.
Czas przedawnienia stanowi się:

a. Lat 20 dla zbrodni które karę śmierci lub dożywotniego więzienia pociągaią.

b. Lat 10 dla zbrodni na które kara więzienia warownego do czasu pewnego, to iest więcey niż na lat
10 iest postanowiona.

c. Lat 5 dla innych zbrodni.

Artykuł 209.
Warunki przedawnienia.
Przedawnienie iednakże pod następuiącemi tylko warunkami mieysce mieć może:

a. Jeżeli sprawca żadnego ze zbrodni pożytku nie posiada; i oraz

b. Szkodę zrządzoną ile istota zbrodni dozwoliła, podług możności wynadgrodził.

c. Jeżeli z kraiu nie uszedł.

d. Jeżeli w przeciągu czasu na przedawnienie oznaczonego żadney zbrodni nie popełnił.

Artykuł 210.
Skutek przedawnienia
Skutek przedawnienia iest ten, iż ani badanie sądowe, ani kara z powodu takowey zbrodni mieysca
mieć nie może.KSIĘGA DRUGA
O występkach.
DZIAŁ I.
O występkach w ogólności.
Artykuł 211 i następnie.
Występki pochodzą ze złego zamiaru lub winy.
Występki nietylko ze złego zamiaru, ale i z winy przestępcy pochodzić mogą. Zły zamiar iest iuż w
art. 16. księgi I opisany.

Artykuł 212.
Wina
Wina iest zaniedbanie zastanowienia się nad skutkami czynu, lub opuszczenia, bez zamiaru spełnienia
czynu prawu przeciwnego.

Artykuł 213.
Piiaństwo bez złego zamiaru, i zupełne
Chociaż piiaństwo zupełne bez zamiaru popełnienia zbrodni podług art. 17 lit. c. zły zamiar
wymawia, a tym samym czynności szkodliwe i prawu przeciwne, w tym stanie popełnione za zbrodnię nie
poczytuią się, maią iednak podlegać skarceniu poprawczemu, w miarę wielkości szkody, w miarę
nałogowcy skłonności przestępcy do piiaństwa, i w miarę tey okoliczności gdy przestępca wiedział,
iak szkodliwe skutki piiaństwo iego zwyczaynie sprawia, a przecież onego nie wystrzegał się.

Artykuł 214.
Usiłowanie
Usiłowanie nawet bez wykonania występku od kary i odpowiedzialności nie wymawia.DZIAŁ II.
O karach poprawczych w ogólności
Artykuł 215.
Rodzaie kar poprawczych.
Rodzaie kar poprawczych są na wstępie niniejszego kodexu w artykule 5 wymienione.

Artykuł 216.
Zamknięcie w domu poprawy.
Zamknięci w domu poprawy maią bydź w lekkie, lecz od uczieczki zabezpieczaiące kaydany okuci, ile
bydź może iednostaynie ubrani, i co dzień chlebem i iedną ciepłą potrawą żywieniu, za napóy samą
tylko wodę mieć będą. Posłanie ich z sienników i koców lub sukien do nakrycia składać się ma.
Używani będą do prac wewnętrznych lub zezwnętrznych, o ile stan ich sił i zdrowia dozwoli.

Artykuł 217.
Zamknięcie w domu aresztu publicznego.
Zamknięci w domu aresztu publicznego wolni będą od kaydan, mogą się z własnego utrzymywać maiątku,
żaden iednak zbytek dozwolony im nie będzie. Sług własnych i domowników wtenczas tylko do posługi
używać mogą, gdy sąd w miarę konieczney im potrzeby dozwoli. Nikogo w areszcie przyjmować i z nikim
bez zezwolenia sądu widzieć się i rozmawiać nie powinni. Gdyby zaś sami utrzymywać się nie byli w
stanie, żywność i inne potrzeby stosownie do przepisu w art. 216 zawartego dostarczane im będą.
Naostatek użyci bydź maią do robót lub zatrudnień tylko wewnętrznych, których wybór zostawiony tym
iest, co się własnym utrzymuią kosztem; dla tych zaś którzy kosztem skarbu są utrzymywani, w miarę
zdrowia i sił fizycznych roboty wyznaczone będą.

Artykuł 218.
Kara pieniężna.
Kara pieniężna do 40. zł polsk. do 2000 zł. polsk. tam tylko mieysce mieć może gdzie wyraźnie
prawem iest przepisana. Przeznaczenie funduszu z kar pieniężnych przez rząd wskazanem zostanie.

Artykuł 219.
Kara cielesna.
Kara cielesna rózgami od 16 do 120 razów w miarę zdrowia i sił fizycznych skazanego wymierzona bydź
ma. Nie może bydź częściey, iak raz w miesiąc powtarzana, ani na raz ieden więcey iak 30 rózg
skazanemu wyliczyć nie można. Kara ta zawsze z zamknięciem iest połączona, i uważa się iedynie, iako
środek do skrócenia kary zamknięcia w stopniach prawem na szczególne występki oznaczonych a to
podług prawideł w art. 126 ninieyszego prawa pod lit. b. przepisanych, kara ta nie może bydź
wykonywana iak
między murami zamknięcia. Nie może bydź także używana przeciwko tym, którym służy prawo
obywatelstwa w kraiu i za granicą, ich dzieciom i familiom, tudzież przeciwko tym, którzy znakami
honorowemi są ozdobieni. Nie podpadaią temu wyłączeniu złodzieie i podpalacze.

Artykuł 220.
Stopnie zamknięcia co do długości czasu.
Zamknięcie tak w domu poprawy, jako i w domu aresztu , publicznego co do długości czasu ma 3
stopnie, to iest;

1. Stopień od dni ośmiu, do miesięcy trzech.

2. Od miesięcy trzech do roku iednego.

3. Od roku iednego do lat trzech.

Artykuł 221.
Zaostrzenie kar poprawczych
Zamknięcie tak w domu poprawy iako i w domu aresztu publicznego zaostrzone bydź może :

a. Postem.

b. Zabronieniem pobytu w mieyscu pewnem.

c. Wygnaniem z kraiu.

Artykuł 222.
Poszczenie.
Na poszczenie skazany naywięcey dwa dni w tydzień o chlebie i wodzie trzymanym będzie.

Artykuł 223.
Zabronienie pobytu w mieyscu pewnem.
Zabronienie pobytu w mieyscu pewnem w Obwodzie lub Woiewództwie po odbytey karze, może bydź
wyrzeczone na czas oznaczony lub na nieoznaczony; w tenczas osobliwie ma mieysce, gdy obawa iest,
aby występny w mieyscu zkąd ma bydź usunięty, nie zagrażał nadal spokoynosci publiczney lub osób
poiedynczych.

Artykuł 224.
Wygnanie z kraiu.
Wygnanie z kraiu po skończoney karze tylko cudzoziemców dotykać może.

Artykuł 225.
Ograniczenie samowolności Sędziego.
W ogólności ani rodzay kary na każdy występek postanowiony zmienionym, ani przez układ z
uszkodzonym zniesionym bydź nie może. Nie wolno także Sędziemu stopnia długości czasu zamknięcia
przestąpić. Czas tylko pośredni w stopniu wymiarowi Sędziego zostawia się.

Artykuł 226.
Wyięcie od powyższego prawidła.
W następuiących szczególnych okolicznościach od powyższego prawidła odstąpić i karę prawem
postanowioną zmienić można.

a. Kiedy kara pieniężna w maiątku skazanego lub w sposobach utrzymania życia iego i familii
znacznyby przyniosła uszczerbek. W którym to przypadku zamiast kary pieniężney kara zamknięcia
wymierzona bydź powinna tym sposobem, aby skazany za każde 6. złp. kary pieniężney, dzień ieden
zamknięcia wysiedział.

b. Kiedy przez długość czasu prawem postanowionego zamknięcia zarobek skazanego, a tym samym sposób
utrzymania iego i iego familii na upadek byłby wystawiony, naówczas długość czasu zamknięcia przez
podstawienie kary cielesney, ieżeli stan zdrowia występnego dozwoli skrócona bydź może, rachuiąc co
do mężczyzn za każdy ieden dzień, a co do kobiet za każde dwa dni skróconego zamknięcia iedną rózgę.
Przy użyciu tego przedstawienia kary cielesney, ten ma bydź zachowany przepis: iż gdyby skazany
raczey czas zamknięcia wysiedzić, iak podstawieniem kary cielesney od dłuższego zamknięcia uwolnić
się żądał, naówczas podstawienie to mieysca mieć nie powinno i wyrok na samo zamknięcie podług
powyższego prawidła zmienionym bydź ma. Złodzieiom i podpalaczom ten wybór nietylko dozwolonym nie
będzie, lecz owszem obok więzienia kara cielesna wyrzeczona na nich bydź powinna.

Artykuł 227.
Kiedy areszt na karę pieniężną, zamienionym bydź może.
Jeżeli maiątek skazanego iest dostarczaiący, może bydź kara aresztu domu publicznego na karę
pieniężną zamieniona, lecz tam tylko gdzie prawo tey zamiany wyraźnie dozwala.

Artykuł 228.
Przyczyny zły zamiar wymawiaiące.
Przyczyny w art. 17. księgi I. wytknięte zły zamiar w zbrodniach wymawiaiące, wymawiaią także zły
zamiar lecz nie winę w występkach.

Artykuł 229.
Skutki kar poprawczych.
Skutki kar poprawczych są:

1. Roboty wewnętrzne i zewnętrzne.

2. Utrata praw obywatelskich i urzędów publicznych za występki na które kara zamknięcia w domu
poprawy; tudzież utrata urzędów publicznych za występki na które zamknięcia w domu aresztu
publicznego w stopniu trzecim iest postanowiona.

3. Zawieszenie w urzędowaniu publicznem za występki na które kara aresztu publicznego w stopniu
pierwszym lub drugim iest przepisana.

4. Zawieszenie w używaniu następuiących praw cywilnych przez ciąg zamknięcia:

a. Wpływanie do obrad familiynych.

b. Sprawowanie opieki, kurateli, wyiąwszy nad własnemi dziećmi.

c. Bydź biegłym lub użytym za świadka przy zeznaniu aktów.

d. Świadczenie w sądzie inaczey iak dla prostey informacyi.

Reszty praw cywilnych skazany używać wprawdzie może, lecz dla użycia onych z

zamknięcia bez zezwolenia sądu wychodzić nie powinien.

5. Zawieszenie w prawach politycznych przez ciąg kary.

6. Oddanie pod dozór policyi po wycierpianey karze w przypadkach gdzie prawo wskaże lub sąd uzna
tego potrzebę.

7. Zakaz handlu, rzemiosła lub professyi, tudzież utrata towaru w przypadkach prawem wyraźnie
wyszczególnionych. Towar utracony zniszczonym lub na fundusz; ubogich i szpitalów obróconym bydź
może.

8. Obowiązek do wynagrodzeń cywilnych, i ponoszenia kosztów stosownie do przepisu artyk. 47 księgi
I.

Artykuł 230.
Powtarzanie występków.
Kto sądzony iuż raz i karany za zbrodnie lub występek popełni potym występek, ma bydź nań
wyrzeczona dłuższa kara zamknięcia w stopniu na popełniony rodzay występku przepisanym.

Artykuł 231.
Kto po dwakroć za zbrodnie lub występki karany, popełni trzeci raz występek, skazany zostanie na
naydłuższe w stopniu zamknięcie z dodaniem zaostrzeń.

Artykuł 232.
Kto po odbytey trzykrotney karze za występki lub zbrodnie, dopuścił się po raz czwarty występku,
kara nań stopniem wyżey wymierzona bydź ma, a zatym kto trzy razy karany, dopuści się czwarty raz,
występku pociągaiącego za sobą naywyźszy stopień kary poprawczey, skazany będzie na nayniższy
stopień więzienia ciężkiego za zbrodnie.

Artykuł 233.
Te same prawidło zachowane bydź powinno w razie dalszego powtarzania.

Artykuł 234.
Gdy kto raz za zbrodnie lub występek karany, popełni potym drugi na karę pieniężną zasługuiący,
podwóyną ilością przepisaney prawem kary pieniężney ukaranym zostanie

Artykuł 235.
Dwa razy za występek lub zbrodnią sądzony i karany, za trzecim, powtórzeniem występku na karę
pieniężną zasługuiącego na zamknięcie w domu, aresztu publicznego, sposobem w art. 226 lit. a.
oznaczonym skazanym bydź ma. Co i w razie dalszego powtarzania występków na karę pieniężną
zaiługuiących zachowanym będzie.

Artykuł 236.
Powody zaostrzenia i łagodzenia kar, tudzież zastosowanie onych;
Powody zaostrzenia tudzież łagodzenia kar, niemniey prawidła zastosowania przy wymiarze kar
poprawczych są te same, które w dziale III. IV i V księgi I. o zbrodniach przepisane zostały.DZIAŁ
III.
O karceniu małoletnich.
Artykuł 237.
Małoletni karom poprawczym podlegaią.
Małoletni do lat artykułem 18 ninieyszego prawa oznaczonych powinni bydź poprawczo karani: albo

a. Za. zbrodnie za które podług art. 18. księgi I. dla wieku swego odpowiedzialni nie są, albo

b. Za występki.

Artykuł 238.
W obydwóch przypadkach małoletni wtenczas dopiero karze poprawczey ulegaią, gdy lat 12 wieku swego
ukończyli. Do ukończenia lat 12. w obydwóch przypadkach domowemu tylko skarceniu podpadaią.

Artykuł 239.
Za zbrodnie.
Małoletni za zbrodnie kary godni nie dłuźey iak na rok ieden zamknięcia w domu poprawy lub aresztu
publicznego skazani bydź mogą, lecz w miarę okoliczności obciążaiących, powinny bydź dodane
zaostrzenia poszczenia.

Artykuł 240.
Powody zaostrzenia kar na małoletnich.
Okoliczności na które przy wymiarze na małoletnich kary i zaostrzeniu oney wzgląd mieć należy, są
następuiące:

a. Wielkość i natura przestępstwa.

b. Wiek przestępcy bardziey do letności zbliżony.

c. Stan władz umysłowych, który 2 czynów szkodliwych, powodów popełnienia, i z poprzedniczego
małoletnich sprawowania się wykrytym bydź powinien. Nakoniec

d. Szkodliwe skłonności, wyższy złości stopień i niepoprawność okazuiące,

Artykuł 241.
Nauka.
Z karą na małoletnich oprócz stosownych do sił i wieku robot ma bydź nauka szczególniey moralności
i religii połączona, przez ciąg zamknięcia, trwaiąca.

Artykuł 242.
Za występki.
Małoletni za występki pierwszy stopień zamknięcia poprawczego za sobą pociągaiące, karze domowey
ulegaią, za występki zaś na które drugi i trzeci stopień zamknięcia poprawczego iest przepisany,
mogą bydź zamknięciem poprawczem, lecz naydłużey na niedziel 6 karceni, z dodaniem zaostrzeń w miarę
okoliczności obciążaiących.;DZIAŁ IV
O występkach w szczególności.
Artykuł 243.
Podział występków.
Występki w szczególności dzielą się następnie:

1. Występki przeciw bezpieczeństwu powszechnemu kraiu i publiczney spokoyności.

2. Przeciw publicznemu porządkowi i przeciw urządzeniom kraiowym,

3. Przeciw powinnościom służby publiczney.

4. Przeciw bezpieczeństwu osobistemu co do życia.

5. Przeciw bezpieczeństwu osobistemu co do zdrowia.

6. Przeciw bezpieczeństwu osobistemu co do ciała.

7. Przeciw bezpieczeństwu własności.

8. Przeciw bezpieczeństwu honoru i dobrey sławy.

9. Przeciwko dobrym obyczaiom.

10. Odgrażanie się szkodą, zgorszeniem lub niespokoynością nabawić mogące.DZIAŁ V.
O występkach naprzeciw bezpieczeństwu powszechnemu kraiu i spokoynosci publiczney.
Artykuł 244.
Występki naprzeciw bezpieczeństwu powszechnemu kraiu i spokoyności publiczney są następuiące:

1. Ubliżenie winnemu uszanowaniu osoby Panuiącego, lub członków iego familii.

2. Wystawienie na wzgardę Konstytucyi kraiowey.

3. Zniewagi wyrządzone władzom lub poiedynczym urzędnikom kraiowym w czasie urzędowania:

4. Fałszowanie monet w okolicznościach działem XII. księgi I. nieobiętych,

5. Obraza religii w przypadkach działem VIII. księgi I, nieobiętych.

6. Należenie do buntu i rozruchu, tudzież zakazane kupienie się.

7. Gwałt publiczny w przypadkach działem X. księgi I. nieobietych.

8. Zakazane towarzystwa.

9. Zakazany druk i sprzedaż druków.

10. Podburzanie podwładnych naprzeciw zwierzchności.

11. Powrót wygnańca do kraiu. .

12. Ucieczka z więzienia publicznego.

13. Danie przestępcom pomocy.

Artykuł 245.
Ubliżenie winnemu uszanowaniu osoby Panuiącego lub członków iego familii.
Zniewagi wyrządzone osobie Panuiącego przez mowy, pisma, druki, szyderskie obrazy, ieżeli obelżywe
mowy niechęć przeciw osobie Monarchy wzbudzić mogące publicznie miotane, lub ieżeli pisma, druki,
szyderskie obrazy udzielane były, zamknięciem w domu aresztu publicznego od roku iednego do lat
trzech ukarane bydź maią.

Artykuł 246.
Obelgi wyrządzone przez mowy, pisma, druki, szyderskie obrazy członkom familii Panuiącego, leżeli
obelżywe mowy miotane były publicznie, lub iezeli pisma, druki, obrazy szyderskie były udzielane,
zamknięciem w domu aresztu publicznego od dni 8 do miesięcy 3, w miarę zaś większey złośliwości i
dotkliwych obelg, temże więzieniem od miesięcy trzech do rok iednego ukarane bydź maią.

Artykuł 247.
Wystawienie na wzgardę Konstytucyi kraiowey.
Kto w sposobie złośliwym przez szyderskie pisma lub druki, w mieszkańcach kraiowych pogardę
naprzeciw Konstytucyi kraiowey wzbudzić usiłuie, ten popełnia występek naruszenia spokoyności
publiczney i ściąga na siebie karę domu aresztu, publicznego od miesięcy trzech do roku iednego.

Artykuł 248.
Zniewagi wyrządzone władzom lub poiedynczym urzędnikom kraiowvm w czasie urzędowania.
Zniewagi czynne władzom kraiowym lab poiedynczym urzędnikom w czasie ich urzędowania, chociaż bez
oporu ich urzędowym czynnościom wyrządzone, zamknięciem w domu aresztu publicznego od dni 8 do
miesięcy 3, w miarę zaś złośliwości przestępcy i dotkliwszych obelg, od roku do lat 3 skarcone bydź
maią.

Artykuł 249.
Obelgi słowne wyrządzone władzom lub poiedynczym urzędnikom w czasie sprawowania ich urzędów,
zamknięciem w domu aresztu publicznego od dni 8 do miesięcy 3, lub karą pieniężną od 40 do 500
złotych ukarane bydź. winny.

Artykuł 250.
Fałszowanie monet w przypadkach działem XII. księgi I. za zbrodnie niepoczytanych.
Występku fałszowania monet dopuszcza się ten:

a. Kto nie maiąc prawa pod iakimkolwiekbądź i gdziekolwiek używanym stęplem pieniądze biie, lub
odlewa, chociażby dobroć i waga kruszców, były równe lub , lepsze od zwyczaynych dobrych i ważnych
monet.

b. Kto wartość wewnętrzną ważnych sztuk pieniężnych w iakimkolwiek sposobie zmnieysza lub uszczupla.

Artykuł 251.
Kara za takowe występki iest zamknięcie w domu poprawy od roku iednego do lat trzech.

Artykuł 252.
Wspólnicy fałszowania monet pod okolicznościami w art. 250 lit. a. b. oznaczonemi, tudzież ci
którzy pieniądze sfałszowane z porozumieniem się z sprawcami lub ich wspólnikami w bieg publiczny
puszczać podeymuią się, oraz i ci którzy cząstki z uszczuploney w swey wewnętrzney wartości monety,
wiedząc że pochodzą z monet nabywaią, na karę zamknięcia w domu poprawy od miesięcy trzech do roku
jednego zasłużyli. W przypadku zaś; zrządzenia znaczney szkody, kara domu poprawy od roku iednego do
lat 3
mieysce mieć powinna.

Artykuł 253.
Usiłowanie fałszowania monet chociażby żadna ztąd ieszcze nie wynikła szkoda, zamknięciem w domu
poprawy od dni 8 do miesięcy 3 skarcone bydź powinno.

Artykuł 254.
Kto bez uwiadomienia zwierzchności w swoim domu ma zachowaną machinę do bicia lub formy do lania
monet, zamknięciem w domu poprawy od dni 8 do miesięcy 3 skarcony będzie.

Artykuł 255.
Na podobną karę zasłużył rzemieślnik lub professyonista, który bez zezwolenia władzy menniczney,
machiny czyli prassy do bicia lub formy do lania monet robi. Wrazie powtarzania takowego występku,
winowayca utraci rzemiosło lub professyą. Machiny lub prassy powinny bydź w każdym przypadku
zepsute, kruszec zaś z onych sprzedanym, i pieniądze na fundusz ubogich obrócone zostaną.

Artykuł 256.
Artykuł 108. księgi I. ninieyszego prawa o bezkarności fałszerzy za zbrodnie fałszowania monet,
służy także i co do występków fałszowania monet

Artykuł 257.
Obraza religii.
Występku obrazy religii dopuszcza się ten:

a. Kto chrześcianina do odstąpienia od religii chrześciańskiey uwiedzie.

b. Kto nowe sekty religiyne w kraiu utworzy lub tworzyć usiłuie.

Artykuł 258.
Kara za występek obrazy religii w przypadku pod a. iest kara zamknięcia w domu aresztu publicznego
od roku do lat trzech. Taż sama kra iest za obrazę religii w przypadku pod b. ie-żeli utworzenie
sekty nastąpiło. Usiłowanie tworzenia sekt zamknięciem w tymże samym domu od miesięcy trzech do roku
karconem będzie.

Artykuł 259.
Należenie do buntu.
Wyobrażenie buntu iest w księdze I. o zbrodniach w artyk. 80 i 81. umieszczone.

Artykuł 260.
Wszyscy wspólnicy buntu których ukaranie w księdze I. w art. 83 do ninieyszey księgi iest odesłane,
ulegaią karze zamknięcia w domu aresztu publicznego od dni 8 do 3 miesięcy; w miarę zaś
niebezpieczeństwa i zrządzoney szkody, iako też podług mnieyszego lub większego przyłożenia się do
buntu, kara domu aresztu publicznego od miesięcy trzech do roku iednego, mieysce mieć powinna.

Artykuł 261.
Jeżeli niespokoyność w swem powstaniu bez dalszego niebezpiecznego wybuchnienia, zaraz uśmierzyła
się, natenczas herszty i podżegacze zamknięciem w domu aresztu publicznego od miesięcy 3 do roku,
inni zaś wspólnicy od dni 8 do miesięcy 3. w tym samym domu karani bydź maią.

Artykuł 262.
Należenie do rozruchu.
Wyobrażenie i opisanie rozruchu iest w księdze I. o zbrodniach w artykule 85. umieszczone.

Artykuł 263.
Wspólnicy rozruchu których ukaranie podług art. 87. księgi I. do ninieyszey księgi iest odesłane,
zamknięciem w domu aresztu publicznego od dni 8. do 3. miesięcy; przy większym zaś stopniu
złośliwości, i w miarę większego lub mnieyszego należenia do rozruchu, od miesięcy 3. do roku
iednego skarceni bydź maią.

Artykuł 264.
Zakazane kupienie się.
Każdy kto w zamiarze sprzeciwienia się urzędnikom publicznym podczas ich urzędowania, ludzi do
pomocy lub oporu wzywa, zamknięciem w domu aresztu publicznego od dni 8 do miesięcy 3. ukarany bydź
ma.

Artykuł 265.
Podobney karze ulegać będzie każdy, kto takowemu wezwaniu powolnym się staie i z wzywaiącym ku
pomocy lub ku sprzeciwieniu, się zwierzchności łączy się,

Artykuł 266.
Kto w czasie skupienia się ludzi bez złego celu nastąpionego, zwierzchności lub strażom rozeyść się
nakazuiącym nie iest posłuszny, zamknięciem w domu aresztu publicznego od dni 8 do miesięcy 3
skarany bydź winien.

Artykuł 267.
Jeżeli przy odmówieniu posłuszeństwa przestępca wdał się z zwierzchnikami lub strażą w spory i
kłótnie słowne, natenczas kara w powyższym artykule oznaczona w tymże samym stopniu ma bydź
zaostrzoną.

Artykuł 268.
Gwałt publiczny.
Wspólnicy zbrodni gwałtu publicznego w przypadku w art. 96. po ukaranie do księgi II. odesłani,
zamknięciem w domu poprawy od roku do lat 3. karani bydź powinni.

Artykuł 269.
Występku gwałtu publicznego dopuszcza się każdy w przypadkach następuiących.

Pierwszy przypadek. Ktokolwiek sam przez siebie lub więcey osób, iednakowoż bez buntowniczego
skupienia się, sędziemu, urzędnikowi, lub sługom urzędowym w rzeczach urzędowych, albo nakoniec
strażom w wykonywaniu publicznych rozkazów przez niebezpieczne groźby, lub rzeczywiście użyciem
gwałtu chociażby bez broni i bez ranienia opierał się, takowy przestępca zamknięciem w domu aresztu
publicznego od miesięcy 3, do roku iednego. W przypadkach iednak czynienia oporu z użyciem broni, z
uszkodzeniem, albo lekkiem ranieniem, od roku do lat 3. ukaranym bydź ma.

Artykuł 270.
Drugi przypadek. Gdy kto pomiiaiąc kraiową zwierzchność cudze spokoyne posiadanie gruntu, lub
polegaiące na nim inney osoby prawa, z zgromadzonemi ludźmi przez gwałtowne napadnięcie narusza, czy
to dla pomszczenia się za krzywdę czyli dla osiągnienia roszczonych praw czyli też nakoniec w celu
dogodzenia swey złości lub nienawiści.

Artykuł 271.
W każdym z powyższych przypadków sprawcy podlegaią karze zamknięcia w domu aresztu publicznego od
roku iednego do lat trzech, inni wspólnicy na tęż samę karę od miesięcy 3 do roku iednego zasługuią.

Artykuł 272.
Inne złośliwe samowolne uszkodzenia cudzey własności zamknięciem w domu aresztu publicznego od
miesięcy 3 do roku iednego, w miarę zaś złości i zrządzoney wielkiey szkody od roku iednego do lat
3. ukarane bydź powinny.

Artykuł 273.
Trzeci przypadek. Każdy który uwodzi, namawia, lub pomaga mieszkańcom tuteyszo-kraiowym do
wyniesienia się w kray obcy bez wiedzy zwierzchności kraiowey, w celu tamie usadowienia się, na karę
domu aresztu publicznego od dni 8. do miesięcy 3 zasłużył.

Artykuł 274.
Czwarty przypadek. Kto człowieka, nad którym mu prawo żadney nie daie władzy, i którego za
przestępcę lub niebezpiecznego albo szkodliwego uznawać nie ma dostatecznego powodu, samowładnie
zamyka i zatrzymuie, lub iakimkoiwiek innym sposobem w używaniu iego osobistey wolności czyni
przeszkody, albo kto z przyczyn zdaiących się bydź gruntownemi, zatrzymuiąc człowieka o tem
zwierzchności natychmiast donieść z umysłu zaniedbuie, ten na karę zamknięcia w domu aresztu
publicznego od miesięcy 3 do
roku iednego zasłużył.

Artykuł 275.
Jeżeli zatrzymanie osoby więcey nad dni 3. trwało, lub ieżeli zatrzymany iakowey straty albo oprócz
pozbawioney wolności innych doświadczył udręczeń, kara domu aresztu publicznego od roku do lat 3. na
przestępcę wyrzeczona bydź powinna.

Artykuł 276.
Piąty przypadek. Porwanie lub wykradzenie osoby więcey iak lat 18. maiącey, lecz pod władzą czyią
zostaiącey, nie w celu oddania oney władzy zagraniczney, o czem art. 88 mówi lecz w innym
iakimkolwiek zamiarze z iey zezwoleniem uskutecznione, podług art. 94. księgi I. poprawczemu karaniu
podlegaiące, zamknięciem w domu aresztu publicznego od miesięcy 3 do roku iednego skarcone bydź
powinno.

Artykuł 277.
Zakazane towarzystwa.
Członki towarzystw wyraźnie przez Rząd zakazanych, ieżeli po nastąpionym zakazie takowych
towarzystw nie zaniechaią, lecz oneż daley utrzymuią i są w nich czynnemi; tudzież ci, co nie bedac
nawet członkami towarzystw zakazanych, w iakimkolwiek widoku do trwania onychże, pomimo wiadomego im
zakazu dopomagaią, iakoteż i ci, co maiąc z urzędu swego obowiązek czuwania nad tem, i doniesienia
zwierzchności, takowych przecież doniesień czynić zaniedbuią, i ci nakoniec, co towarzystwom
zakażanym
schadzki ułatwiaią, lub domy i mieszkania wynaymuią albo pozwąlaią, podlegaią karom poprawczym
podług następuiącego artykułu.

Artykuł 278.
Naczelnicy i przewodniczący w iakimkolwiek sposobie zakazanym towarzystwom, tudzież członkowie
towarzystw i urzędnicy do czuwania na nakazane towarzystwa obowiązani, zwierzchności niedonoszący,
na karę zamknięcia w domu aresztu publicznego od miesięcy 3 do roku iednego zasłużyli, z tą różnicą
iż naczelnicy i niedonoszący z urzędu surowiey w stopniu iak członkowie zakazanych towarzystw karani
bydź maią. Wszyscy inni niebędący członkami towarzystw lecz pomagaiący do ich trwania, iakoteż
ułatwiaiący schadzki, domy i mieszkania wynaymuiący, lub pozwalający, zamknięciem w domu aresztu
publicznego od dni 8. do miesięcy 3 skarceni bydź powinni.

Artykuł 279.
Wszelkie związki w celu poduszczania do iakowych zbrodni lub występków utworzone, nie iako
towarzystwa zakazane, lecz iako usiłowanie i spisek W celu spełnienia takowych zbrodni lub występków
uważane, i podług szczególnych na takowe usiłowanie kar poskramiane będą.

Artykuł 280.
Zakazany druk i przedaż druków.
Kto się poważy drukować niepublikowane prawa, i postanowienia rządowe, bez zezwolenia lub zalecenia
właściwey zwierzchności, karę pieniężną od 40 do 500 złp. zapłaci, a za trzecim powtórzeniem tego
występku professyą drukarską utraci.

Artykuł 281.
Pobudzenie mieszkańców kraiu przeciw swymi zwierzchnościom,
Każdy który mieszkańców przeciw swey zwierzchności przez zmyślone pokrzywdzeń wystawiania poburzyć
usiłuie, i takowym sposobem do wyłamywania się z obowiązków swych daie im powód, iako burzyciel
spokoyności na karę zamknięcia w domu aresztu publicznego od dni 8. do miesięcy 3. zasłużył.

Artykuł 282.
Jeżeliby w powyższym celu podpisy lub składki zbierał, natenczas w miarę obciążaiących okoliczności
zamknięciem w domu poprawy od miesięcy 3 do roku iednego skarcony bydź, winien.

Artykuł 283.
Oprócz powyższych kar, takowemu burzycielowi spokoyności, ieżeli iest kraiowym, pobyt w mieyscu
obwodzie lub Woiewództwie zabroniony, i tenże pod dozór policyi oddany; ieżeliby zaś był
cudzoziemcem, po odbytey karze z kraiu wypędzonym bydź może.

Artykuł 284.
Powrót wygnańca.
Wygnany z kraiów Królestwa Polskiego, ieżeli pod iakimkolwiek pozorem do tychże kraiów powróci,
zamknięciem w domu poprawy od miesięcy 3 do roku iednego karany będzie; po ukończeniu zaś
wymierzoney na niego kary, znowu z kraiów tu-teyszych wypędzony bydź powinien.

Artykuł 285.
Mieszkaniec któremu pobyt w mieyscu, obwodzie lub Woiewództwie był zabroniony, na przypadek powrotu
do tegoż samego mieysca, obwodu lub Woiewództwa przed czasem w wyroku oznaczonym, zamknięciem w domu
poprawy od dni 8. do miesięcy 3. ukarany będzie, a po wytrzymaney karze powtórnie oddalonym zostanie.

Artykuł 286.
Ucieczka więźnia.
Ucieczka więźnia z wiezienia publicznego w następuiący sposób karana bydź ma: uciekaiący z
więzienia warownego lub ciężkiego, oprócz dalszego cierpienia kary na którą wyrokiem był skazany,
przykuciem na łańcuchu lub zamknięciem w mieyscu osobnem, którego przeciąg czasu miesiąca iednego
przechodzić nie może, ukarany będzie.

Artykuł 287.
Jeżeliby zaś uciekaiący z więzienia warownego lub ciężkiego w zmowie z innemi więźniami ucieczkę
sobie ułatwili, natenczas ma mieysće zaostrzenie przykucia na łańcuchu, lub zamknięcia w mieyscu
osobnem na miesięcy 3 naydłużey.

Artykuł 288.
Uciekaiący z domu poprawy oprócz kary którą za wyrokiem cierpieć powinien, skarany zostanie
poszczeniem o chlebie i wodzie naydłużey przez miesiąc ieden.

Artykuł 289.
Jeżeliby zaś w zmowie z innemi: więźniami ucieczkę sobie ułatwili, na ówczas po odbytey karze którą
za wyrokiem cierpieć maią, taż sama kara naywięcey na miesięcy trzy przedłużoną będzie.

Artykuł 290.
Uciekaiący z domu aresztu publicznego, tey samey karze co uciekaiacy z domu poprawy we wszelkich
okolicznościach artykułem powyższym opisanych ulegać będą.

Artykuł 291.
Danie pomocy przestępcom po dokonanej zbrodni lub występku.
Danie pomocy przestępcom wyżey w art. 23. ninieyszego kodexu opisanie, iest występkiem w
przypadkach następuiących.

Artykuł 292.
Pierwszy przypadek. Jeśli kto ze złego zamiaru zbrodni lub występkowi przeszkodzić zaniedbał,
którym bez wystawienia się na własne niebezpieczeństwo łatwo przeszkodzićby mógł (wyjąwszy zbrodnie
stanu o których iuź w art. 72 iest powiedziano).

Artykuł 293.
Kara za takowy występek iest następuiąca: za nieprzeszkodzenie zbrodni pociągaiącey za sobą karę
śmierci lub dożywotniego więzienia warownego, iest zamknięcie w domu aresztu publicznego od roku do
lat 3. za nieprzeszkodzenie wszelkich innych zbrodni, kara taż sama od 3 miesięcy do roku iednego;
za nieprzeszkodzenie występkom iest kara zamknięcia w domu aresztu publicznego od dni 8 do 3
miesięcy, lub kara pieniężna od 40 do 200 złp.

Artykuł 294.
Drugi przypadek. Jeżeli kto zwierzchności śledzącey zbrodnie lub ścigaiącey zbrodniarzy potrzebne
do odkrycia onychże wiadomości tai, umyślnie, ślady zbrodni zaciera, złoczyńców ukrywa, lub
schronienie daie.

Artykuł 295.
Kara za takowe występki iest następuiąca: taiący umyślnie przed zwierzchnością wiadomość o
zbrodniach lub o zbrodniarzach, i ukrywaiący takowych, lub zacieraiący ślady zbrodni, na karę
zamknięcia w domu aresztu publicznego od dni 8 do miesięcy 3 zasłużyli: ci zaś co tymże zbrodniarzom
schronienie daią, lub schadzki ich ułatwiaią zamknięciem w domu aresztu publicznego od 3. miesięcy
do roku iednego skarceni bydź powinni.

Artykuł 296.
Z pod tego przepisu prawa wyięci są krewni, wstępni lub zstępni, brat lub siostra, abo powinowaci w
tych samych stopniach, tudzież małżonkowie chociaż rozwiedzeni.

Artykuł 297.
Trzeci przypadek. Kto więźniowi o którym wiedział, iż o zbrodnię na karę więzienia ciężkiego lub o
występek na karę zamknięcia w domu poprawy albo aresztu publicznego zasługuiącą iest obwiniony,
użytym podstępem lub przemocą sposobność do ucieczki ułatwia, lub ścigaiącey zbiega zwierzchności w
chwytaniu onegoż pomocą lub podstępem przeszkody czyni, albo gdy daiący iakimkolwiek sposobem, i
iakiegokolwiek rodzaiu takowym złoczyńczom pomoc, do dozoru lub straży nad więźniami był obowiązany.

Artykuł 298.
Kary za takowy występek są następuiące: Jeżeli uciekaiący zbrodniarz na karę więzienia ciężkiego
zasługuiącą iest obwiniony, ułatwiaiący. w sposobie powyżey opisanym ucieczkę, zamknięciem w domu
aresztu publicznego od miesięcy 3 do roku, ten zaś który do dozoru lub straży zbrodniarza iest
obowiązany, od roku do lat 3 ukarany bydź winien. Jeżeli zaś uciekaiący przestępca o występek na
karę zamknięcia w domu poprawy, lub aresztu publicznego zasługuiący iest obwiniony, Wtenczas każdy
ułatwiaiący
ucieczkę, na karę zamknięcia w domu aresztu publicznego od. dni 8 do 3 miesięcy, ten zaś który do
dozoru lub straży był obowiązany, od 3 miesięcy do roku iednego zasłużył. Tu służy także wyłączenie
osób w art. 296. wymienionych,

Artykuł 299.
Czwarty przypadek. Ktokolwiek żołnierza w służbie będącego do zbiegostwa, lub popisowego do ukrycia
się namawia lub czynnie dopomaga, zamknięciem w domu aresztu publicznego od miesięcy 3, do roku
iednego, lub karą pieniężną od 500 do 1500 zł, polskich ukarany bydź winien.